Landbouwcursus – vijfde voordracht

Toen Rudolf Steiner in 1924 de reeks voordrachten gaf, die we nu de Landbouwcursus noemen, liepen er paarden voor de ploeg en molken de boer en boerin met hun knechten de koeien met de hand. Het was een totaal andere tijd. Maar veel van Steiners inzichten zijn tijdloos: ze zijn nog steeds inspirerend voor boeren, tuinders én consumenten in onze moderne tijd. In deze column bespreekt Jan Saal enkele inzichten uit de landbouwcursus.

Vieze vliegen

De vijfde voordracht gaat onder ander over de werking van bacteriën in de mest. Er bestaat onder mensen een zekere vanzelfsprekendheid over de werking van bacteriën als oorzaak van allerlei zaken. Er bestaan volgens deze redenering ziekte verwekkende bacteriën, maar ook gezond makende bacteriën.

Rudolf Steiner ziet het optreden van bacteriën meer als een gevolg van de toestand waarin de stoffen zich bevinden. Om dat te illustreren gebruikt hij een markant voorbeeld: wanneer we in een kamer veel vliegen aantreffen, kunnen we denken dat de kamer vuil is, omdat er zoveel vliegen zijn. Dat is dan een verwarring tussen oorzaak en gevolg. Er zijn zoveel vliegen in de kamer, omdat de kamer vuil is. Zijn vinden in het vuil de voedingsbodem om zich te vermeerderen. Wanneer we nu de situatie willen veranderen door de vliegen aan te pakken, zullen we geen succes boeken. Niet door alle vliegen te verwijderen, maar ook niet door bepaalde vliegen te telen, die dan het vuil zouden moeten opruimen. De enige manier om de toestand van de kamer te veranderen, bestaat uit het verwijderen van het vuil.

Dit geldt ook voor de omgang met mest en aarde. Het optreden van bepaalde bacteriën is symptomatisch voor de toestand waarin de aarde of de mest zich bevindt. Het heeft geen zin om bepaalde bacteriën te bevorderen of te bestrijden, we moeten veel meer naar de toestand van de mest of van de aarde zelf kijken.

Van daaruit komt hij dan op de ontwikkeling van de preparaten. Preparaten zijn geen minerale substanties, maar substanties die uit de levende natuur genomen zijn en op zodanige manier zijn bewerkt, dat zij hun drachten kunnen overdragen aan de mest en aan de aarde. Daardoor werken preparaten niet mineraliserend, maar leven schenkend. Zij brengen de substanties in een toestand dat het leven er beter mee om kan gaan.

Daarna wordt het makkelijk en moeilijk tegelijkertijd. Het maken van de preparaten en de werking ervan legt hij duidelijk uit. Waaróm deze preparaten zo werken, dat legt hij echter niet uit. Ik begrijp het zo: de planten die als basis voor de preparaten dienen hebben een voorbeeldwerking in hun omgang met bepaalde stoffen die voor het leven belangrijk zijn. Door deze plantensubstanties op een bepaalde manier te bewerken kunnen zij dit voorbeeld uitstralen naar hun omgeving. Preparaten voegen zo kwaliteiten toe aan de toestand van mest en aarde. Daardoor kunnen planten er beter op groeien en kunnen die op hun beurt beter als voedingsmiddel dienen voor mens en dier.

Door de werking van de preparaten moet de toestand van mest en aarde dus verbeteren. Dat moet ook waarneembaar zijn voor de boeren, die let daar immers op en heeft daar ook verstand van. Goede teeltresultaten volgen dan vanzelf.

De voordrachten staan in bewerkte vorm op de website van Warmonderhof, de opleiding voor biologisch dynamische landbouw in Dronten.

Bron: Dynamisch Perspectief, herfst 2010/4